Jak dobrać parametry okien i drzwi zewnętrznych?
Dobór stolarki zewnętrznej zaczyna się od trzech informacji, które powinny być czytelne w deklaracji właściwości użytkowych: współczynnika przenikania ciepła całego wyrobu, współczynnika g szyby oraz klasy przepuszczalności powietrza. Okno opisuje współczynnik Uw, a drzwi zewnętrzne współczynnik Ud. Oba wyraża się w watach na metr kwadratowy i kelwin i dotyczą kompletnego wyrobu w stanie zamkniętym, a nie samego oszklenia.
Dla budynków projektowanych według warunków technicznych obowiązujących w Polsce od początku 2021 roku maksymalny Uw okien pionowych, drzwi balkonowych i nieotwieralnych powierzchni przezroczystych wynosi 0,9 wata na metr kwadratowy i kelwin, a maksymalny Ud drzwi w przegrodach zewnętrznych albo między przestrzenią ogrzewaną i nieogrzewaną wynosi 1,3. Okna połaciowe mają osobny próg. Remont i budynek istniejący mogą podlegać innym ustaleniom projektu, dlatego liczbę z deklaracji zawsze zestawia się z wymaganiami konkretnej inwestycji.
Dlaczego wynik szyby nie opisuje całego wyrobu
Współczynnik Ug odnosi się do środka pakietu szybowego. Uw oraz Ud są wartościami średnimi, w których liczą się także rama, słupki, skrzydło, uszczelki, ramka dystansowa, a w drzwiach dodatkowo próg i część nieprzeszklona. Dwie oferty z identycznym Ug mogą mieć wyraźnie różne Uw, gdy jedna rama jest szersza albo próg słabiej izoluje.
Znaczenie ma również wymiar, dla którego podano wynik. W małym oknie udział ramy jest większy, więc Uw zwykle wypada gorzej niż w dużym oknie z tym samym pakietem. Rzetelne porównanie ofert wymaga tego samego typu, podobnego podziału i zbliżonego wymiaru referencyjnego. Karta samej szyby nie spełnia tego warunku i nie może zastąpić deklaracji całego wyrobu.
Współczynnik g oraz klasa przepuszczalności powietrza
Współczynnik g pokazuje, jaka część energii promieniowania słonecznego przechodzi przez oszklenie do wnętrza. Wynik bliższy zeru mocniej odcina zyski, a wynik bliższy jedności wpuszcza ich więcej. W polskim sezonie grzewczym umiarkowane g na elewacji południowej może poprawić bilans ciepła. Duże tafle od zachodu i od południowego zachodu zwiększają natomiast ryzyko przegrzewania, jeżeli nie przewidziano zacienienia.
Pole g w dokumentacji dotyczy zwykle pakietu szybowego przy umownych warunkach badania. Nie uwzględnia rolet, sąsiednich budynków, drzew ani zmiany kąta padania słońca w ciągu roku. Komfortu lata nie da się więc ocenić wyłącznie po współczynniku szyby, bez powierzchni przeszklenia, orientacji i sposobu osłony.
Klasa przepuszczalności powietrza, badana na zamkniętym wyrobie, przyjmuje stopnie od 1 do 4. Klasa 4 oznacza najmniejszą ilość powietrza przechodzącego przy określonym ciśnieniu różnicowym. W budynku z wentylacją mechaniczną wyższa klasa ogranicza przypadkową infiltrację przez stolarkę. Nie zastępuje jednak projektu nawiewu i wywiewu, bo szczelne okno nie dostarcza wymaganej wymiany powietrza.
Jak czytać deklarację właściwości użytkowych
W deklaracji właściwości użytkowych czytamy oznaczenie typu, zamierzone zastosowanie i zadeklarowane właściwości, a nie jedynie markę producenta oszklenia. Przy oknie potrzebne są Uw, współczynnik g szyby i klasa przepuszczalności powietrza. Przy drzwiach zewnętrznych podstawowym polem cieplnym jest Ud, a g ma sens wtedy, gdy przeszklenie stanowi istotną część skrzydła. Oznaczenie NPD, czyli brak deklaracji danej właściwości, uniemożliwia porównanie z progiem przyjętym w projekcie.
Deklaracja dotyczy wyrobu wprowadzanego do obrotu i badanego w ustalonych warunkach laboratoryjnych. Nie opisuje mostka cieplnego na styku ościeżnicy z murem, jakości pianki, taśm i podparcia progu ani stanu uszczelek po latach. Dobra szyba nie poprawi niestarannego osadzenia, a wysoka klasa przepuszczalności powietrza nie utrzyma się, jeżeli skrzydło po montażu nie domyka się równomiernie.
Praktyczna kolejność wyboru jest prosta. Najpierw odrzuca się wyroby, których Uw albo Ud nie spełnia progu z projektu. Następnie zestawia się g z orientacją elewacji i planowaną osłoną przeciwsłoneczną. Na końcu sprawdza się klasę przepuszczalności powietrza oraz to, czy umowa określa sposób montażu i osobę odpowiedzialną za szczelność gotowego otworu. Materiał przygotowała redakcja Audyt i Doradztwo Pawlik, Modzelewski i Wspólnicy sp. z o.o. Centrala jako wyjaśnienie dokumentów, bez zastępowania projektu budowlanego i bez oceny konkretnej oferty.